¿Echamos un baile? Un siglo de orquestas de verbena en Galicia | Itinerancia en Ribadavia

La exposición ¿Echamos un baile? Un siglo de orquestas de verbena en Galicia hace un repaso a un tema con una profunda huella en la sociedad gallega, pero poco analizado académicamente: un recorrido por la evolución de las orquestas de verbena desde los años 20-30 hasta 2020. Así, contempla desde los orígenes de estas agrupaciones en las primeras décadas del siglo XX a partir de las bandas de música tradicionales, hasta convertirse en grandes espectáculos e incluso llegar a reinventarse para atraer a la juventud y adaptarse a los nuevos tiempos.

Esta exposición, que ahora viaja a Ponteareas en formato de calle, con 3 paneles y 5 bancos, nace de una muestra que se realizó en la Biblioteca de Galicia, con sus propios fondos, en 2023, formando parte así de las itinerancias expositivas de la Cidade da Cultura. La muestra se basó en un estudio de la Universidad de Santiago titulado Do palco ao escenario, coordinado por Xaime Fandiño y en el que participan Zósimo López y Henrique Neira, comisarios de esta exposición.

La historia de las orquestas de verbena en Galicia

As verbenas galegas adquiriron carácter propio nas primeiras décadas do século XX. Viron como as gaitas do país e as bandas de música incorporaron músicas bailables importadas de América coma o charlestón, o fox-trot, o jazz ou o tango pola emigración masiva desde Galicia a países como Cuba ou Arxentina. Pouco a pouco, integrantes de bandas de música constituíron en Galicia e nos países destino da emigración agrupacións especializadas en música bailable moderna, co nome de jazz bands ou orquestras.

 Nos anos 40 comezan a aparecer as verbenas. Ao remate da Guerra en 1939, retómanse as festas que estiveran prohibidas e empezan a proliferar as verbenas nos barrios. Os anos 80 foron moi prolíficos para as orquestras, sobre todo a finais da década coa aparición da Radio Galega e a Televisión de Galicia, que supuxeron grandes plataformas para elas.

Os 90 supoñen un momento de crise, coas orquestras pouco valoradas pola xuventude, a aparición de macroconcertos (Xacobeo 93) e as salas de festas convertidas en discotecas. A situación obriga a facer grandes investimentos en tecnoloxía e aparecen os tráilers-escenario, centrándose máis no espectáculo Entre o 2012 e 2019 as orquestras souberon reinventarse e xurdiron, como se mostra a través da cartelería, as festas da xuventude, onde as orquestras adaptaron os seus repertorios e evolucionaron nos seus ritmos.

O último panel alude ao 2020 coa crise producida pola pandemia no sector cultural e a aparición posterior de novas propostas musicais que incorporan a estética, os repertorios, e todo aquilo que rodea á verbena galega como parte da identidade propia de Galicia